Telangana: నిధులున్నా నిర్లక్ష్యం.. మున్సిపాలిటీల్లో అస్తవ్యస్తంగా చెత్త నిర్వహణ.. లోపాలను ఎత్తిచూపిన కాగ్

తెలంగాణలోని మున్సిపల్ సంస్థలు ఘన వ్యర్థాల నిర్వహణలో ఘోరంగా విఫలమయ్యాయని కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) తన తాజా నివేదికలో పేర్కొంది. స్పష్టమైన విధానాలు లేకపోవడం, నిధుల దుర్వినియోగం, పర్యవేక్షణ లోపం వల్ల పర్యావరణానికి, ప్రజారోగ్యానికి ముప్పు వాటిల్లుతోందని హెచ్చరించింది. సోమవారం శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టిన 2025 నాటి నివేదిక (నెం. 1) లోని ప్రధానాంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.

CAG ఆడిట్ ప్రకారం, రాష్ట్రంలో వ్యర్థాల తగ్గింపు, పునర్వినియోగం, రీసైక్లింగ్ (3R) వంటి కీలక వ్యూహాలను అమలు చేయడంలో అధికారులు విఫలమయ్యారు. స్వచ్ఛ భారత్ మిషన్ కింద కేటాయించిన నిధులలో 37 శాతం నిధులు మార్చి 2022 నాటికి ఖర్చు చేయకుండానే మిగిలిపోయాయి. అలాగే, వ్యర్థాలను వేరు చేయకుండానే పారవేయడం వల్ల పారిశుధ్య వ్యవస్థ కుంటుపడింది. భూమిని కలుషితం చేసే వ్యర్థాలను 20 శాతానికి పరిమితం చేయాలనే లక్ష్యాన్ని కేవలం జీహెచ్‌ఎంసీ (GHMC) మాత్రమే చేరుకోగా, మిగిలిన మున్సిపాలిటీలు ఆ దరిదాపుల్లో కూడా లేవు.

జీహెచ్‌ఎంసీలో ఆర్థిక క్రమరాహిత్యాలు

హైదరాబాద్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (GHMC) వివిధ స్థానిక సంస్థల నుండి వసూలు చేయాల్సిన రూ. 47.77 కోట్ల టిప్పింగ్ ఫీజును వసూలు చేయలేదని నివేదిక వెల్లడించింది. అంతేకాకుండా, 2012 నుండి 2020 మధ్య పొడి వ్యర్థాల ప్రాసెసింగ్ కోసం ఒక సంస్థకు రూ. 313.20 కోట్లు చెల్లించినప్పటికీ, ఆ వ్యర్థాలు ఏమాత్రం ప్రాసెస్ చేయబడలేదని ఆడిట్‌లో తేలింది. పర్యావరణ ప్రభావ రుసుము, లైబ్రరీ సెస్ వసూలులో కూడా వందల కోట్ల రూపాయల వ్యత్యాసం ఉన్నట్లు CAG గుర్తించింది.

మౌలిక సదుపాయాల కొరత, ముప్పు

రాష్ట్రంలోని 50 శాతానికి పైగా మున్సిపాలిటీల్లో శాస్త్రీయంగా వ్యర్థాలను పారవేసే ల్యాండ్‌ఫిల్ సౌకర్యాలు లేవు. దీనివల్ల చెత్తను బహిరంగ ప్రదేశాల్లోనే కుప్పలుగా పోస్తున్నారు. నిర్మాణ వ్యర్థాల (C&D Waste) నిర్వహణకు సంబంధించి ఎటువంటి స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలు లేకపోవడం వల్ల పరిస్థితి మరింత దారుణంగా తయారైంది. వార్డు స్థాయిలో పర్యవేక్షణ కమిటీలు లేకపోవడం అధికారుల జవాబుదారీతనాన్ని దెబ్బతీస్తోందని, తక్షణమే వ్యవస్థాగత సంస్కరణలు చేపట్టకపోతే భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలు తలెత్తుతాయని CAG హెచ్చరించింది.